Γιατί αποτυγχάνουν οι περισσότερες συνήθειες;

Κάθε νέα συνήθεια ξεκινά συνήθως με ενθουσιασμό. Από Δευτέρα θα γυμναζόμαστε, θα διαβάζουμε περισσότερο, θα περνάμε λιγότερο χρόνο στο κινητό, θα γράφουμε κάθε βράδυ ή θα οργανώνουμε καλύτερα την ημέρα μας. Για λίγο όλα πηγαίνουν καλά. Μέχρι να έρθει μια δύσκολη μέρα, να αλλάξει το πρόγραμμα ή να χαθεί το αρχικό κίνητρο. Και τότε συχνά καταλήγουμε στο ίδιο συμπέρασμα: «Δεν έχω αρκετή πειθαρχία».

Στην πραγματικότητα, οι περισσότερες συνήθειες δεν αποτυγχάνουν επειδή δεν θέλουμε αρκετά να αλλάξουμε. Αποτυγχάνουν επειδή τις σχεδιάζουμε με τρόπο που δεν ταιριάζει στην πραγματική μας ζωή. Περιμένουμε από τον εαυτό μας να κάνει μεγάλες αλλαγές, γρήγορα και με συνέπεια, ακόμη και όταν είμαστε κουρασμένοι ή έχουμε μια απαιτητική ημέρα.

Ξεκινάμε με πάρα πολλά

Ένα από τα πιο συνηθισμένα λάθη είναι η προσπάθεια να αλλάξουμε τα πάντα ταυτόχρονα. Μια νέα αρχή μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε μια τεράστια λίστα: νωρίς ξύπνημα, άσκηση, καλύτερη διατροφή, διάβασμα, λιγότερο κινητό, περισσότερη παραγωγικότητα και χρόνος για τον εαυτό μας.

Το πρόβλημα είναι ότι μια τέτοια καθημερινότητα χρειάζεται πολύ κίνητρο για να διατηρηθεί. Το κίνητρο όμως δεν είναι σταθερό. Άλλες ημέρες έχουμε περισσότερη ενέργεια και άλλες λιγότερη. Μια συνήθεια που μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο όταν όλα πάνε καλά είναι δύσκολο να κρατήσει.

Γι' αυτό είναι προτιμότερο να ξεκινάμε μικρά. Αν θέλουμε να διαβάζουμε περισσότερο, μπορούμε να ξεκινήσουμε με δέκα λεπτά την ημέρα. Αν θέλουμε να γράφουμε, αρκούν πέντε λεπτά. Η συνέπεια χτίζεται ευκολότερα όταν η πρώτη προσπάθεια είναι αρκετά μικρή ώστε να μην απαιτεί μεγάλη διαπραγμάτευση με τον εαυτό μας.

Περιμένουμε να έχουμε διάθεση

Πολλές φορές περιμένουμε να αισθανθούμε έτοιμοι για να κάνουμε κάτι. Να έχουμε ενέργεια για να γυμναστούμε, έμπνευση για να γράψουμε ή διάθεση για να διαβάσουμε.

Αν όμως κάθε φορά περιμένουμε την κατάλληλη διάθεση, η συνήθεια θα εξαρτάται από το πώς αισθανόμαστε εκείνη τη στιγμή. Οι σταθερές συνήθειες χρειάζονται περισσότερο συγκεκριμένες συνθήκες παρά έμπνευση. Ένα συγκεκριμένο χρονικό σημείο, μια συγκεκριμένη αφορμή ή μια απλή διαδικασία που επαναλαμβάνεται.

Δεν χρειάζεται να έχουμε πάντα διάθεση. Χρειάζεται να έχουμε αποφασίσει πότε και πώς θα κάνουμε κάτι.

Βάζουμε μεγάλους στόχους αντί για μικρές συμπεριφορές

«Θέλω να γυμνάζομαι περισσότερο» είναι ένας στόχος. «Θα περπατάω για είκοσι λεπτά μετά τη δουλειά» είναι μια συγκεκριμένη συμπεριφορά.

Οι στόχοι μάς δείχνουν πού θέλουμε να φτάσουμε, αλλά οι καθημερινές συμπεριφορές είναι αυτές που μας πηγαίνουν εκεί. Όταν επικεντρωνόμαστε μόνο στο αποτέλεσμα, είναι εύκολο να απογοητευτούμε επειδή δεν βλέπουμε άμεσα αλλαγή. Όταν επικεντρωνόμαστε σε αυτό που μπορούμε να κάνουμε σήμερα, η πρόοδος γίνεται πιο συγκεκριμένη.

Δεν χρειάζεται να σκεφτόμαστε πώς θα αλλάξουμε τη ζωή μας μέσα στους επόμενους έξι μήνες. Χρειάζεται να ξέρουμε ποιο είναι το μικρό βήμα που μπορούμε να κάνουμε σήμερα.

Κάνουμε τη συνήθεια δύσκολη

Όσο περισσότερα εμπόδια υπάρχουν ανάμεσα στην απόφαση και στην πράξη, τόσο πιο εύκολο είναι να εγκαταλείψουμε.

Αν θέλετε να διαβάζετε πριν κοιμηθείτε, αφήστε το βιβλίο στο κομοδίνο. Αν θέλετε να γυμναστείτε το πρωί, ετοιμάστε τα ρούχα σας από το προηγούμενο βράδυ. Αν θέλετε να γράφετε, κρατήστε το σημειωματάριο σε ένα σημείο που βλέπετε καθημερινά.

Δεν χρειάζεται κάθε φορά να αποδεικνύετε ότι έχετε αρκετή πειθαρχία. Μπορείτε απλώς να κάνετε τη σωστή επιλογή λίγο πιο εύκολη.

Ξεχνάμε πόσο σημαντικό είναι το περιβάλλον

Οι συνήθειές μας επηρεάζονται πολύ περισσότερο από το περιβάλλον μας απ' όσο συχνά αντιλαμβανόμαστε. Ό,τι βρίσκεται μπροστά μας, ό,τι είναι εύκολα προσβάσιμο και ό,τι επαναλαμβάνεται γύρω μας επηρεάζει τις αποφάσεις μας.

Αν το κινητό βρίσκεται δίπλα μας, είναι πιο πιθανό να το ελέγξουμε. Αν το σημειωματάριο είναι ανοιχτό στο γραφείο, είναι πιο πιθανό να γράψουμε. Αν τα παπούτσια για περπάτημα είναι έτοιμα στην πόρτα, η έναρξη γίνεται ευκολότερη.

Μερικές φορές δεν χρειάζεται να αλλάξουμε τη θέλησή μας. Χρειάζεται να αλλάξουμε λίγο το περιβάλλον μας.

Μία χαμένη ημέρα δεν σημαίνει αποτυχία

Ίσως το μεγαλύτερο λάθος είναι να πιστεύουμε ότι μια συνήθεια πρέπει να πραγματοποιείται τέλεια κάθε μέρα. Χάνουμε μία ημέρα και θεωρούμε ότι χαλάσαμε όλη την προσπάθεια.

Όμως η συνέπεια δεν σημαίνει τελειότητα. Σημαίνει επιστροφή.

Θα υπάρξουν ημέρες που δεν θα γυμναστούμε, δεν θα γράψουμε, δεν θα διαβάσουμε ή δεν θα ακολουθήσουμε το πρόγραμμα που είχαμε σχεδιάσει. Αυτό δεν ακυρώνει όσα έχουν προηγηθεί. Το σημαντικό είναι να επιστρέψουμε στην επόμενη ευκαιρία, χωρίς να περιμένουμε την επόμενη Δευτέρα ή την αρχή ενός καινούργιου μήνα.

Ίσως δεν χρειάζεσαι περισσότερη πειθαρχία

Κάθε φορά που μια συνήθεια δεν διαρκεί, αντί να κατηγορήσουμε τον εαυτό μας, μπορούμε να εξετάσουμε τη συνήθεια.

Ήταν πολύ δύσκολη; Ήταν πολύ μεγάλη αλλαγή; Δεν είχε συγκεκριμένη θέση μέσα στην ημέρα; Απαιτούσε περισσότερη ενέργεια από αυτή που είχαμε διαθέσιμη; Ή μήπως δεν ήταν πραγματικά κάτι που θέλαμε, αλλά κάτι που πιστεύαμε ότι «πρέπει» να κάνουμε;

Αυτές οι ερωτήσεις μας μεταφέρουν από την αυτοκριτική στην παρατήρηση. Και η παρατήρηση είναι πολύ πιο χρήσιμη όταν θέλουμε να αλλάξουμε κάτι.

Συμπέρασμα

Οι περισσότερες συνήθειες δεν αποτυγχάνουν επειδή δεν έχουμε αρκετή πειθαρχία. Αποτυγχάνουν επειδή ζητάμε από τον εαυτό μας να αλλάξει πολύ, πολύ γρήγορα και συχνά με τρόπους που δεν χωρούν στην πραγματική καθημερινότητα.

Μια συνήθεια που μπορεί να διαρκέσει είναι μικρή, συγκεκριμένη και αρκετά ευέλικτη ώστε να επιβιώνει και στις δύσκολες ημέρες. Δεν χρειάζεται να είναι εντυπωσιακή. Χρειάζεται να μπορεί να επαναληφθεί.

Γιατί τελικά δεν είναι αυτό που αποφασίζουμε να κάνουμε μία φορά που αλλάζει τη ζωή μας. Είναι αυτό που μπορούμε να επαναλαμβάνουμε αρκετά συχνά ώστε να γίνει μέρος της.

Συχνές Ερωτήσεις

Γιατί εγκαταλείπουμε τόσο εύκολα τις νέες συνήθειες;

Συχνά επειδή ξεκινάμε με πολύ μεγάλες απαιτήσεις, βασιζόμαστε αποκλειστικά στο αρχικό κίνητρο ή περιμένουμε γρήγορα αποτελέσματα. Όταν η καθημερινότητα δυσκολεύει, η συνήθεια δεν είναι αρκετά ρεαλιστική για να συνεχιστεί.

Πόσο μεγάλη πρέπει να είναι μια νέα συνήθεια;

Όσο μικρότερη είναι η αρχική συμπεριφορά, τόσο ευκολότερο είναι να επαναληφθεί. Μπορείτε να ξεκινήσετε με πέντε ή δέκα λεπτά και να αυξήσετε σταδιακά τη διάρκεια όταν η συνήθεια αρχίσει να γίνεται πιο φυσική.

Είναι πρόβλημα να χάσω μία ημέρα;

Όχι. Μία χαμένη ημέρα δεν ακυρώνει την προσπάθεια. Η σημαντικότερη δεξιότητα είναι να επιστρέψετε στη συνήθεια χωρίς να θεωρήσετε ότι αποτύχατε.

Χρειάζεται να έχω μεγάλη πειθαρχία;

Η πειθαρχία μπορεί να βοηθήσει, αλλά δεν είναι το μόνο που χρειάζεται. Ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζετε τη συνήθεια, το περιβάλλον σας και η δυνατότητα να την προσαρμόζετε στις πραγματικές συνθήκες της ζωής σας παίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο.