Γιατί οι σκέψεις γίνονται πιο έντονες τη νύχτα;

Έχει συμβεί σχεδόν σε όλους.

Η ημέρα κυλά με υποχρεώσεις, συναντήσεις, μετακινήσεις, ειδοποιήσεις στο κινητό και αμέτρητες μικρές αποφάσεις. Όμως μόλις έρθει η ώρα να ξαπλώσετε, κάτι αλλάζει. Το σώμα είναι κουρασμένο και έτοιμο να ξεκουραστεί, αλλά το μυαλό μοιάζει να ξυπνά.

Ξαφνικά θυμάστε εκείνη τη συζήτηση που δεν πήγε όπως θέλατε. Σκέφτεστε ξανά μια επαγγελματική εκκρεμότητα. Αναλύετε πιθανά σενάρια για το μέλλον. Ανησυχείτε για πράγματα που δεν σας απασχόλησαν ιδιαίτερα μέσα στη μέρα.

Και όσο περισσότερο προσπαθείτε να σταματήσετε τις σκέψεις, τόσο πιο έντονες γίνονται.

Αν αυτό σας φαίνεται γνώριμο, δεν είστε μόνοι. Υπάρχουν συγκεκριμένοι λόγοι για τους οποίους οι σκέψεις αποκτούν μεγαλύτερη ένταση τις βραδινές ώρες και οι περισσότεροι από αυτούς σχετίζονται με τον τρόπο που λειτουργεί ο ανθρώπινος εγκέφαλος.

Το μυαλό δεν σκέφτεται περισσότερο τη νύχτα. Απλώς έχει περισσότερο χώρο.

Κατά τη διάρκεια της ημέρας η προσοχή μας είναι διαρκώς στραμμένη προς τα έξω.

Απαντάμε σε μηνύματα, εργαζόμαστε, φροντίζουμε το σπίτι, οργανώνουμε το πρόγραμμά μας και διαχειριζόμαστε δεκάδες μικρές υποχρεώσεις. Ακόμη και όταν αισθανόμαστε άγχος ή πίεση, συχνά δεν έχουμε τον χρόνο να σταματήσουμε και να επεξεργαστούμε όσα νιώθουμε.

Όταν όμως πέφτει η νύχτα, τα εξωτερικά ερεθίσματα μειώνονται σημαντικά.

• Η τηλεόραση κλείνει.
• Οι συνομιλίες σταματούν.
  
• Τα μηνύματα αραιώνουν.
  
• Οι υποχρεώσεις της ημέρας ολοκληρώνονται.

Μέσα σε αυτή τη σιωπή, το μυαλό στρέφει την προσοχή του προς τα μέσα.

Οι σκέψεις που υπήρχαν ήδη δεν εμφανίζονται ξαφνικά. Απλώς γίνονται πιο αισθητές επειδή δεν υπάρχουν τόσοι περισπασμοί για να τις καλύψουν.

Ο εγκέφαλος προσπαθεί να επεξεργαστεί όσα δεν πρόλαβε μέσα στη μέρα

Συχνά αντιμετωπίζουμε την ημέρα σαν μια ατελείωτη λίστα υποχρεώσεων.

• Κάποια συναισθήματα μπαίνουν στην άκρη.
  
• Κάποιες ανησυχίες αναβάλλονται.
  
• Ορισμένες σκέψεις δεν βρίσκουν ποτέ τον χρόνο που χρειάζονται.

Όταν επιτέλους χαλαρώνουμε, ο εγκέφαλος βρίσκει χώρο να επεξεργαστεί πληροφορίες που είχαν μείνει στο παρασκήνιο.

Γι' αυτό πολλές φορές οι βραδινές σκέψεις δεν αφορούν μόνο το αύριο αλλά και γεγονότα που συνέβησαν πριν από ημέρες, εβδομάδες ή ακόμη και μήνες.

Είναι ένας τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος προσπαθεί να βάλει τάξη σε ανοιχτές υποθέσεις, συναισθήματα και εκκρεμότητες.

Η κούραση αλλάζει την οπτική μας

Υπάρχει ένας ακόμη σημαντικός λόγος που οι σκέψεις μοιάζουν πιο βαριές το βράδυ.

Η ψυχική και σωματική εξάντληση.

Όσο περνούν οι ώρες της ημέρας, οι νοητικοί μας πόροι μειώνονται. Η ικανότητά μας να παίρνουμε αποφάσεις, να αξιολογούμε καταστάσεις αντικειμενικά και να διαχειριζόμαστε το στρες δεν παραμένει σταθερή.

Γι' αυτό κάτι που στις 10 το πρωί φαίνεται απολύτως διαχειρίσιμο μπορεί στις 11 το βράδυ να μοιάζει τεράστιο.

Δεν έχει αλλάξει το πρόβλημα.

Έχει αλλάξει η διαθέσιμη ενέργεια που έχουμε για να το αντιμετωπίσουμε.

Πολλοί άνθρωποι παίρνουν σημαντικές αποφάσεις αργά το βράδυ και την επόμενη ημέρα αναρωτιούνται γιατί ανησυχούσαν τόσο πολύ.

Συχνά η απάντηση είναι απλή: ήταν εξαντλημένοι.

Γιατί το μυαλό επικεντρώνεται στα αρνητικά;

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος εξελίχθηκε ώστε να δίνει προτεραιότητα στις πιθανές απειλές.

Από εξελικτική σκοπιά, ήταν πιο χρήσιμο να εντοπίζουμε έναν κίνδυνο παρά να εστιάζουμε σε κάτι ευχάριστο.

Αυτό το χαρακτηριστικό εξακολουθεί να υπάρχει και σήμερα.

Έτσι, όταν μένουμε μόνοι με τις σκέψεις μας, είναι πιο πιθανό να αναλύουμε προβλήματα παρά επιτυχίες.

Μπορεί να περάσαμε μια πολύ καλή ημέρα, αλλά το μυαλό να επιλέξει να ασχοληθεί αποκλειστικά με ένα σχόλιο που μας ενόχλησε ή μια εκκρεμότητα που παραμένει ανοιχτή.

Αυτό δεν σημαίνει ότι είμαστε αρνητικοί άνθρωποι.

Σημαίνει ότι ο εγκέφαλος προσπαθεί να μας προστατεύσει, ακόμη κι όταν δεν υπάρχει πραγματικός κίνδυνος.

Όταν η ανησυχία μετατρέπεται σε συνήθεια

Για κάποιους ανθρώπους οι νυχτερινές σκέψεις εμφανίζονται περιστασιακά.

Για άλλους αποτελούν καθημερινή εμπειρία.

Αυτό συμβαίνει επειδή το μυαλό μαθαίνει πρότυπα συμπεριφοράς.

Αν κάθε βράδυ αφιερώνουμε χρόνο στην ανησυχία, ο εγκέφαλος αρχίζει να συνδέει την ώρα του ύπνου με τη διαδικασία της υπερανάλυσης.

Με απλά λόγια, εκπαιδεύεται να ενεργοποιείται τη στιγμή που θα έπρεπε να χαλαρώνει.

Γι' αυτό είναι σημαντικό να δημιουργούμε συνήθειες που βοηθούν τη μετάβαση από την ένταση της ημέρας στην ηρεμία της νύχτας.

Ο ρόλος των οθονών πριν τον ύπνο

Πολλοί άνθρωποι προσπαθούν να χαλαρώσουν κάνοντας ατελείωτο σκρολάρισμα στο κινητό τους.

Στην πράξη όμως συμβαίνει συχνά το αντίθετο.

Η συνεχής έκθεση σε πληροφορίες, ειδήσεις, βίντεο και περιεχόμενο υψηλής διέγερσης κρατά τον εγκέφαλο σε κατάσταση εγρήγορσης.

Επιπλέον, είναι εύκολο να συγκρίνουμε τη ζωή μας με εκείνη άλλων ανθρώπων ή να εκτεθούμε σε περιεχόμενο που αυξάνει το άγχος.

Όσο πιο γεμάτο είναι το μυαλό λίγο πριν τον ύπνο, τόσο δυσκολότερο είναι να ηρεμήσει.

Πώς να βοηθήσετε το μυαλό να αποφορτιστεί

Η λύση δεν είναι να σταματήσετε τις σκέψεις.

Όποιος έχει προσπαθήσει να το κάνει γνωρίζει ότι συνήθως δεν λειτουργεί.

Αντίθετα, ο στόχος είναι να δημιουργήσετε τις συνθήκες ώστε οι σκέψεις να μην κατακλύζουν το μυαλό σας.

Καταγράψτε όσα σας απασχολούν

Λίγα λεπτά γραφής μπορούν να λειτουργήσουν σαν αποσυμφόρηση.

Όταν μια σκέψη μεταφέρεται στο χαρτί, δεν χρειάζεται πλέον να την επαναλαμβάνει συνεχώς ο εγκέφαλος.

Κλείστε συνειδητά την ημέρα

Αναρωτηθείτε:

• Τι πήγε καλά σήμερα;
• Τι έμαθα σήμερα;
• Τι μπορεί να περιμένει μέχρι αύριο;

Μια τέτοια διαδικασία βοηθά να ολοκληρώνεται νοητικά η ημέρα.

Δημιουργήστε μια σταθερή βραδινή ρουτίνα

Ο εγκέφαλος αγαπά την επανάληψη.

Όταν ακολουθείτε παρόμοιες συνήθειες κάθε βράδυ, το σώμα και το μυαλό λαμβάνουν το μήνυμα ότι πλησιάζει η ώρα της ξεκούρασης.

Θυμηθείτε ότι δεν χρειάζεται να λυθούν όλα απόψε

Πολλές από τις σκέψεις που φαίνονται επείγουσες το βράδυ μοιάζουν πολύ διαφορετικές το επόμενο πρωί.

Ο ύπνος δεν είναι πολυτέλεια.

Είναι βασικό εργαλείο αποκατάστασης και επεξεργασίας πληροφοριών.

Η σημασία του να αφήνουμε χώρο μέσα στη μέρα

Ίσως η πιο ουσιαστική λύση να μην βρίσκεται μόνο στο βράδυ.

Πολλοί άνθρωποι περνούν ολόκληρη την ημέρα σε κατάσταση συνεχούς απασχόλησης.

• Δεν υπάρχουν παύσεις.
  
• Δεν υπάρχουν στιγμές ηρεμίας.
  
• Δεν υπάρχει χρόνος για επεξεργασία όσων συμβαίνουν.

Όταν αυτό συμβαίνει, η νύχτα γίνεται η μοναδική στιγμή που ο εγκέφαλος μπορεί να ασχοληθεί με όσα έχει συγκεντρώσει.

Μικρά διαλείμματα μέσα στην ημέρα, λίγα λεπτά γραφής, μια βόλτα χωρίς κινητό ή λίγες στιγμές σιωπής μπορούν να μειώσουν σημαντικά το «φορτίο» που μεταφέρεται στις βραδινές ώρες.

Συμπέρασμα

Οι έντονες σκέψεις πριν τον ύπνο δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι κάτι πάει λάθος.

Συχνά αποτελούν το αποτέλεσμα μιας γεμάτης ημέρας, της ψυχικής κόπωσης και της ανάγκης του εγκεφάλου να επεξεργαστεί όσα συνέβησαν.

Αντί να προσπαθείτε να καταπολεμήσετε τις σκέψεις σας, δοκιμάστε να τις παρατηρήσετε, να τις καταγράψετε και να τους δώσετε χώρο νωρίτερα μέσα στη μέρα.

Γιατί πολλές φορές το πρόβλημα δεν είναι ότι σκεφτόμαστε υπερβολικά τη νύχτα.

Είναι ότι δεν βρίσκουμε χρόνο να ακούσουμε τον εαυτό μας όταν είμαστε ξύπνιοι.

Συχνές Ερωτήσεις

Είναι φυσιολογικό να σκέφτομαι περισσότερο τη νύχτα;

Ναι. Όταν μειώνονται οι περισπασμοί της ημέρας, οι σκέψεις γίνονται πιο αισθητές και ο εγκέφαλος στρέφεται προς την εσωτερική επεξεργασία.

Γιατί οι ανησυχίες μοιάζουν μεγαλύτερες το βράδυ;

Η ψυχική κόπωση επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αξιολογούμε τις καταστάσεις, κάνοντας ορισμένα προβλήματα να φαίνονται πιο σοβαρά από ό,τι είναι.

Βοηθά η καταγραφή σκέψεων πριν τον ύπνο;

Για πολλούς ανθρώπους ναι. Η γραφή βοηθά να αποφορτιστεί το μυαλό και να μειωθεί η ανάγκη συνεχούς επανάληψης των ίδιων σκέψεων.

Πότε οι νυχτερινές σκέψεις χρειάζονται περισσότερη προσοχή;

Όταν επηρεάζουν συστηματικά τον ύπνο, την καθημερινή λειτουργικότητα ή συνοδεύονται από έντονο άγχος για μεγάλο χρονικό διάστημα, είναι χρήσιμο να αναζητηθεί η καθοδήγηση ενός ειδικού ψυχικής υγείας.