Όταν γινόμαστε γονείς και ξεχνάμε να είμαστε ζευγάρι
Η απόκτηση ενός παιδιού αλλάζει σχεδόν κάθε πλευρά της καθημερινότητας. Ο χρόνος, ο ύπνος, οι προτεραιότητες, οι ευθύνες και ο τρόπος με τον οποίο βλέπουμε τον εαυτό μας αποκτούν νέα σημασία. Εκεί που κάποτε υπήρχε περισσότερος χώρος για αυθόρμητες στιγμές, συζητήσεις και κοινά σχέδια, τώρα υπάρχουν προγράμματα, εκκρεμότητες και αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν.
Στην αρχή, είναι φυσικό μεγάλο μέρος της προσοχής να στρέφεται στο παιδί. Οι ανάγκες του είναι πολλές και συχνά επείγουσες. Σταδιακά, όμως, μπορεί να συμβεί κάτι που δεν γίνεται πάντα αμέσως αντιληπτό: το ζευγάρι συνεχίζει να λειτουργεί ως ομάδα για την οικογένεια, αλλά δυσκολεύεται να διατηρήσει τη σύνδεσή του ως ζευγάρι.
Οι συζητήσεις αφορούν το σχολείο, το φαγητό, τις δουλειές, τα ψώνια και το ποιος θα αναλάβει τι. Η επικοινωνία παραμένει απαραίτητη, αλλά συχνά περιορίζεται στη διαχείριση της καθημερινότητας. Κάπως έτσι, δύο άνθρωποι που κάποτε μοιράζονταν όνειρα και επιθυμίες μπορεί να περάσουν ημέρες ολόκληρες χωρίς να συζητήσουν πραγματικά για το πώς αισθάνονται.
Από σύντροφοι γινόμαστε κυρίως συνεργάτες
Η γονεϊκότητα απαιτεί συνεργασία. Χρειάζεται να μοιραζόμαστε ευθύνες, να οργανώνουμε τον χρόνο μας και να παίρνουμε αποφάσεις μαζί. Αυτή η συνεργασία είναι πολύτιμη, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να διατηρήσει ζωντανή τη συντροφικότητα.
Μπορεί να γνωρίζουμε ακριβώς τι πρέπει να κάνει ο άλλος αύριο, αλλά να μην ξέρουμε τι τον απασχολεί πραγματικά. Μπορεί να συντονιζόμαστε άψογα για τις ανάγκες των παιδιών, αλλά να δυσκολευόμαστε να βρούμε χρόνο για μια συζήτηση που δεν έχει κάποιον πρακτικό σκοπό.
Η σχέση δεν χάνεται απαραίτητα μέσα σε έναν μεγάλο καβγά ή σε ένα συγκεκριμένο γεγονός. Μερικές φορές, η απόσταση δημιουργείται αθόρυβα, μέσα από μικρές επαναλαμβανόμενες στιγμές: ένα βλέμμα που δεν συναντήθηκε, μια συζήτηση που αναβλήθηκε, μια ανάγκη που δεν εκφράστηκε επειδή όλοι ήταν ήδη κουρασμένοι.
Και όταν επιτέλους υπάρχει λίγος ελεύθερος χρόνος, η εξάντληση μπορεί να είναι τόσο μεγάλη ώστε ο καθένας να θέλει απλώς να μείνει μόνος του. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν θέλει τον σύντροφό του. Μπορεί να σημαίνει ότι δεν έχει μείνει αρκετή ενέργεια για τίποτε άλλο.
Όταν η κούραση μετατρέπεται σε απόσταση
Η καθημερινή εξάντληση επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούμε. Μια απλή παρατήρηση μπορεί να ακουστεί σαν επίθεση. Ένα αίτημα για βοήθεια μπορεί να εκληφθεί ως κριτική. Μια διαφωνία για μια πρακτική απόφαση μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για παράπονα που έχουν συσσωρευτεί εδώ και καιρό.
Συχνά, πίσω από τον εκνευρισμό δεν βρίσκεται μόνο αυτό που συνέβη εκείνη τη στιγμή. Βρίσκεται η αίσθηση ότι κάποιος σηκώνει περισσότερες ευθύνες, ότι δεν τον καταλαβαίνουν ή ότι οι δικές του ανάγκες δεν έχουν πια χώρο μέσα στην οικογένεια.
Όταν αυτά τα συναισθήματα δεν εκφράζονται, μπορεί να εμφανιστούν ως σιωπή, ειρωνεία, απομάκρυνση ή συνεχείς διαφωνίες. Ο καθένας αρχίζει να ερμηνεύει τη συμπεριφορά του άλλου μέσα από τη δική του κούραση. Αντί να βλέπουν δύο άνθρωποι ένα κοινό πρόβλημα που χρειάζεται αντιμετώπιση, καταλήγουν μερικές φορές να βλέπουν ο ένας τον άλλον ως μέρος του προβλήματος.
Η αναγνώριση αυτής της δυναμικής είναι σημαντική. Δεν χρειάζεται κάθε δυσκολία να μεταφράζεται σε απόδειξη ότι η σχέση δεν λειτουργεί. Μπορεί να είναι ένα σημάδι ότι ο τρόπος με τον οποίο οργανώνεται η κοινή ζωή δεν εξυπηρετεί πια τις ανάγκες και των δύο.
Η ισότητα δεν αφορά μόνο τις δουλειές
Ένα από τα πιο δύσκολα ζητήματα στην οικογενειακή ζωή είναι το μοίρασμα των ευθυνών. Και αυτές δεν είναι μόνο όσα φαίνονται: το μαγείρεμα, το καθάρισμα, οι μετακινήσεις ή η προετοιμασία για την επόμενη ημέρα. Είναι και η συνεχής σκέψη για όλα όσα πρέπει να θυμηθεί κάποιος, να προγραμματίσει και να φροντίσει.
Όταν το μεγαλύτερο μέρος αυτής της νοητικής προσπάθειας επιβαρύνει σταθερά τον έναν άνθρωπο, η κούραση μπορεί να μετατραπεί σε απογοήτευση και θυμό. Η φράση «πες μου τι χρειάζεται να κάνω» μπορεί να ακούγεται υποστηρικτική, αλλά εξακολουθεί να αφήνει στον άλλον την ευθύνη να εντοπίσει, να οργανώσει και να αναθέσει τις εργασίες.
Η ουσιαστική συνεργασία απαιτεί να αναλαμβάνουμε ευθύνη από την αρχή μέχρι το τέλος, χωρίς να περιμένουμε συνεχείς υπενθυμίσεις. Απαιτεί, επίσης, να μπορούμε να συζητάμε για το αν ο τρόπος με τον οποίο μοιραζόμαστε τις υποχρεώσεις είναι δίκαιος και βιώσιμος.
Δεν υπάρχει μία κατανομή που να ταιριάζει σε όλα τα ζευγάρια. Υπάρχει, όμως, η ανάγκη να αισθάνονται και οι δύο ότι οι προσπάθειές τους αναγνωρίζονται και ότι κανείς δεν χρειάζεται να εξαντληθεί για να λειτουργήσει η οικογένεια.
Δεν χρειάζεται να επιστρέψουμε εκεί που ήμασταν
Η ζωή μετά την απόκτηση παιδιών δεν είναι ίδια με τη ζωή πριν από αυτήν. Οι εμπειρίες μας μάς αλλάζουν και η σχέση χρειάζεται να προσαρμοστεί σε αυτή τη νέα πραγματικότητα. Το ζητούμενο δεν είναι να αναπαράγουμε την παλιά εκδοχή του εαυτού μας ή να προσποιούμαστε ότι όλα λειτουργούν όπως πριν.
Είναι να αναρωτηθούμε τι χρειαζόμαστε σήμερα, τι μας λείπει και τι θα θέλαμε να ξαναδημιουργήσουμε μαζί. Να βρούμε έναν τρόπο να μοιραζόμαστε όχι μόνο τις ευθύνες, αλλά και τις σκέψεις, τις δυσκολίες και τις μικρές χαρές μας.
Αυτή η διαδικασία δεν είναι πάντα εύκολη. Όταν η απόσταση έχει μεγαλώσει ή οι συζητήσεις καταλήγουν συστηματικά σε σύγκρουση, μπορεί να χρειάζεται υποστήριξη από έναν ειδικό. Το σημαντικό είναι να μη θεωρούμε δεδομένο ότι η σχέση πρέπει να λειτουργεί χωρίς φροντίδα, μόνο και μόνο επειδή υπάρχει αγάπη ή μια κοινή οικογένεια.
Το «εμείς» δεν σημαίνει ότι χάνουμε τον εαυτό μας μέσα στη σχέση. Σημαίνει ότι υπάρχει χώρος και για τους δύο, με τις ανάγκες, τις αλλαγές και τις δυσκολίες τους.
Γιατί, πέρα από τους ρόλους που αναλαμβάνουμε, παραμένουμε άνθρωποι που χρειάζονται να νιώθουν ότι τους βλέπουν, τους ακούν και τους υπολογίζουν.
Και ίσως το πρώτο βήμα για να ξαναβρούμε ο ένας τον άλλον να μην είναι να κάνουμε περισσότερα, αλλά να σταματήσουμε για λίγο και να κοιτάξουμε με ειλικρίνεια πού βρισκόμαστε σήμερα.